Ellen: "Daisy-luisterboeken en SAM-boeken zijn voor ons van onschatbare waarde."
Dankzij de collectie van Luisterpuntbibliotheek krijgt Bas (8) volop kansen om zijn leeswereld te ontdekken en verder uit te breiden. Zijn mama Ellen gebruikt Daisy-luisterboeken, SAM-boeken en brailleboeken.
Bas was tweeënhalf toen hij plots ernstig slechtziend werd. Een duidelijke oorzaak bleef lang uit. Pas enkele jaren later kwam de diagnose van een ernstige stofwisselingsziekte die niet alleen zijn zicht, maar ook zijn gehoor en evenwichtsorgaan aantastte. Bas is functioneel blind en kan met zijn restvisus nog grote letters en duidelijke, contrasterende beelden herkennen. Sinds het eerste leerjaar leert hij braille. Naast de brailleboeken en Daisy-luisterboeken, ontdekte Ellen ook de SAM-boeken in de collectie van Luisterpunt.
"Dankzij de SAM-boeken kunnen we lezen op verschillende manieren, via braille, groteletterdruk, voelbare tekeningen en de audiopen. Daardoor oefent Bas technisch lezen en geniet hij toch van het verhaal."
Lezen met de vingers en met de audiopen
Ellen leerde Luisterpunt kennen via de thuisbegeleidingsdienst van Ganspoel. Al snel ontdekten ze Daisy-luisterboeken. Later kwamen daar de SAM-boeken bij. Ook het leersteuncentrum ondersteunt Ellen en haar gezin bij het zoeken naar passende oplossingen. “Bas gaat naar het regulier basisonderwijs dankzij een goede samenwerking tussen de school, het leersteuncentrum, de therapeuten en de thuisbegeleidingsdienst. Daar zijn we heel dankbaar voor. Zo leert Bas sinds het eerste leerjaar braille en gebruikt hij een loep om rekensommen en eenvoudige tekeningen te vergroten. De lees- en leerboeken in de klas worden ook omgezet naar braille.”
Vlot braille leren lezen vraagt veel tijd en oefening. “Bas is nog veel bezig met technisch lezen. Daardoor is het moeilijk om volledig meegetrokken te worden in een verhaal. Dankzij de SAM-boeken kunnen we het lezen combineren met leesplezier. Zo genieten we van het verhaal én van het samenlezen.” De audiopen speelt daarbij een belangrijke rol. “Bas leest de tekst eerst in braille en gebruikt daarna de audiopen om nog een keer te luisteren naar wat hij net gelezen heeft. Zo kan hij naast het technisch lezen ook inhoudelijk genieten van het verhaal. Door de groteletterdruk kan ik zelf eenvoudig meevolgen en inpikken waar nodig.” Ook de beeldbeschrijvingen en de voelbare tekeningen zijn waardevol voor Bas. “Hij luistert aandachtig naar de beeldbeschrijving en beweegt ondertussen zijn hand mee met de lijnen en vormen die beschreven worden. Vaak luistert hij er meerdere keren naar. Dan merk ik dat dit echt zijn fantasie prikkelt.”
Wat is een SAM-boek (samenleesboek)?
Een SAM-boek is een hybride boek, waarbij tekst en afbeeldingen toegankelijk zijn voor blinden en slechtzienden. Je kan het boek lezen in braille en in groteletterdruk. De tekeningen zijn voelbaar. Het verhaal en een beschrijving van de afbeeldingen kan je beluisteren met de audiopen.
Op dit moment heeft Luisterpunt 10 titels beschikbaar in deze vorm, met in totaal 31 exemplaren.
De collectie SAM-boeken
Een SAM-boek lenen gaat eenvoudig via de website van Luisterpunt. “Dit verloopt heel vlot. De boeken worden gratis verstuurd met cecogram en door de post geleverd. Dankzij de ruime uitleentermijn van twee maanden hebben we voldoende tijd om het SAM-boek meerdere keren te lezen.” Tegelijk hoopt Ellen dat de collectie verder blijft groeien. “Het aanbod voor kinderen met een visuele beperking is kleiner dan het aanbod voor ziende kinderen. Boeken zoals de SAM-boeken zijn echt heel belangrijk voor hen.”
Bas heeft intussen enkele duidelijke favorieten in de collectie. 'Een beetje gek en veel pret' van Jonas Boets vindt hij geweldig, vooral vanwege de humor. “Bas maakt zelf ook graag mopjes, dus dat boek was een schot in de roos.” Ook 'Waar is de bal?' van Dirk Nielandt hebben ze graag gelezen. “Het leesniveau sluit perfect aan bij dat van Bas.”
“Het is zo hartverwarmend om als ouder te zien dat er een nieuwe fantasiewereld opent bij elk nieuw boek. Daisy-luisterboeken en SAM-boeken zijn daarbij voor ons van onschatbare waarde. Ze geven Bas de spontaniteit om plezier te vinden in het lezen. En dat zal op termijn ook resulteren in een beter leesniveau en meer leesmotivatie.”
"Voor ons als gezin zijn de SAM-boeken een enorme meerwaarde. We gebruiken ze sinds Bas braille leert lezen. Het motiveert hem om braille te ontdekken en te oefenen.”
Een vast leesmoment
Elke avond leest Ellen voor aan Bas. “Dat vaste leesmoment is heel belangrijk voor Bas. En zelf geniet ik ook heel erg van die momenten samen. Tegenwoordig lees ik langere verhalen die uit meerdere hoofdstukken bestaan. Elke avond lezen we dan een hoofdstuk. Als het boek uit is, beluistert Bas het soms opnieuw via de Anderslezen-app.”
De Anderslezen-app en Daisy-luisterboeken gebruiken ze al verschillende jaren. “Door Bas zijn auditieve én visuele beperking kiest hij graag voor een Daisy-boek omdat het wordt voorgelezen door één persoon. Zo kan hij zich volledig concentreren op het verhaal.” Naast Daisy-luisterboeken leent Ellen brailleboeken voor Bas. “Voorlopig is het voor Bas nog niet mogelijk om een brailleboek volledig zelfstandig te lezen. Sinds enkele maanden gaan we thuis ook met de digitale brailleleesregel aan de slag. Digitale braille lezen gaat iets vlotter dan braille op papier, omdat de braillepuntjes beter voelbaar zijn.” Luisterpunt werkt aan een nieuwe uitleenvorm waarbij braillelezers een boek ook als digitaal bestand kunnen lenen en lezen met een brailleleesregel: braille-online. “Dat zou echt een fantastische toevoeging zijn voor Bas en andere jonge braillelezers”, beaamt Ellen.
"Wij combineren alle voordelen van het SAM-boek tijdens het lezen."